ΜΠΡΟΚΟΛΟ

Γενικές πληροφορίες.
Το μπρόκολο, είναι ένα από τα πιο νόστιμα και υγιεινά λαχανικά και έχει υψηλή διατροφική αξία, καθώς είναι πλούσιο σε βιταμίνη C, σε ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο, σε αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες. Επιπλέον, έχει λίγες θερμίδες, γεγονός που το κάνει ιδιαίτερα δημοφιλές σε προγράμματα διατροφής που στοχεύουν στην απώλεια βάρους. Αξίζει να αναφέρουμε πως αυτό που τρώμε ως “μπρόκολο” δεν είναι ο καρπός του φυτού, αλλά πρόκειται ουσιαστικά για το λουλούδι του. Συγκεκριμένα, οι ταξιανθίες του φυτού μαζί με τους υπανάπτυκτους οφθαλμούς σχηματίζουν την ανθο-κεφαλή του μπρόκολου που έχει διάμετρο 10-20 εκ. και αποτελούν το γνωστό λαχανικό που τρώμε. 

Συνθήκες για την καλλιέργεια. 
Το μπρόκολο είναι φυτό ψυχρής εποχής και θέλει δροσερό περιβάλλον για να ευδοκιμήσει. Ιδανική θερμοκρασία για την ανάπτυξη της ανθοκεφαλής του μπρόκολου είναι μεταξύ 15-20 βαθμών Κελσίου. Το μπρόκολο αναπτύσσεται καλύτερα σε θέσεις με ήλιο και μας δίνει πλούσια παραγωγή.
Αν φυτέψουμε μπρόκολα σε ημισκιερή θέση, η ωρίμανσή τους καθυστερεί σημαντικά. Σχετικά με το έδαφος, το μπρόκολο αναπτύσσεται καλύτερα σε δροσερά και γόνιμα εδάφη με καλή αποστράγγιση, ενώ δεν ευδοκιμεί σε πολύ όξινα και αλκαλικά χώματα. Πριν τη φύτευση του μπρόκολου, μπορούμε να βελτιώσουμε τη γονιμότητα του εδάφους με προσθήκη οργανικής ουσίας ενσωματώνοντας στο χώμα κοπριά και κομπόστ. 

Εποχή σποράς και φύτευσης. 
Η σπορά/φύτευση του μπρόκολου γίνεται κυρίως από τις αρχές Αυγούστου μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου. Ανάλογα την ποικιλία και τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής που καλλιεργούμε, μπορεί να γίνει και ανοιξιάτικη καλλιέργεια. Για να δημιουργήσουμε καινούργια φυτά μπρόκολου από σπόρο, χρειαζόμαστε 6-7 εβδομάδες μέχρι τη μεταφύτευσή τους στις οριστικές θέσεις καλλιέργειας.
Ιδανικές θερμοκρασίες για το φύτρωμα του σπόρου και την ανάπτυξη των φυτών είναι μεταξύ 20-25 βαθμών Κελσίου. Μπορούμε, βέβαια, να προμηθευτούμε έτοιμα φυτά μπρόκολου. Κατάλληλες αποστάσεις φύτευσης για τα μπρόκολα είναι σε σειρές που απέχουν μεταξύ τους 70-80 εκ. και με απόσταση μεταξύ των φυτών 40-50 εκ. Κατά την φύτευση του μπρόκολου, μπορούμε να καλύπτουμε το χώμα με διάφορα υλικά όπως ροκανίδια, άχυρο, ή πευκόφλουδα για τη διατήρηση της υγρασίας και την αντιμετώπιση των ανεπιθύμητων χόρτων. 

Πότισμα. 
Το μπρόκολο είναι λιγότερο απαιτητικό από το κουνουπίδι και το λάχανο ως προς το πότισμα.
Ενδεικτικά, την περίοδο του φθινοπώρου, ποτίζουμε 2-3 φορές την εβδομάδα, ανάλογα βέβαια και τις βροχοπτώσεις που έχουμε αυτή την περίοδο. Πρέπει να αναφέρουμε ότι σε συνθήκες υπερβολικής υγρασίας του εδάφους, το μπρόκολο είναι ευαίσθητο σε μυκητολογικές ασθένειες που δημιουργούν σαπίσματα και μαυρίσματα στο φυτό. Αντίθετα, όταν το πότισμα του μπρόκολου δεν επαρκεί, η ανθοκεφαλή γίνεται μικρότερη και η ποιότητα της παραγωγής υποβαθμίζεται σημαντικά. 

Ασθένειες και εχθροί.
Περονόσπορος (Μύκητας) 
Τα συμπτώματα εκδηλώνονται τόσο στα φύλλα όσο και στις κεφαλές των φυτών. Στα μεν πρώτα σχηματίζονται υποκίτρινες κηλίδες, ενώ στις κεφαλές σχηματίζονται μικρές βυθισμένες καστανές κηλίδες. Με συνθήκες υψηλής σχετικής υγρασίας, στις προσβεβλημένες θέσεις εμφανίζεται αραιή λευκή ή πρασινόλευκη εξάνθηση. Οι κηλίδες αυτές τελικά γίνονται νεκρωτικές και αποξηραίνονται.
Η μόλυνση της κεφαλής μπορεί να γίνει διασυστηματικά από τα φύλλα της βάσης. Για την αντιμετώπιση εφαρμόζουμε 3ετή αμειψισπορά με φυτά που δεν ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Απομακρύνουμε προσβεβλημένα φύλλα της βάσης και σε έντονες προσβολές ψεκάζουμε με χαλκούχα σκευάσματα. Προληπτικά απολυμαίνουμε το σπόρο και λαμβάνουμε μέτρα για τον αερισμό της καλλιέργειας. 

Σκληρωτίνια (Μύκητας) 
Προκαλείται σάπισμα στη περιοχή του λαιμού του φυτού. Στα σημεία προσβολής και κάτω από συνθήκες υπερβολικής υγρασίας σχηματίζεται περιοχή λευκού χρώματος (μυκήλιο) με μαύρα στίγματα (σπόρια του μύκητα).Η ασθένεια αναπτύσσεται σε συνθήκες υψηλής υγρασίας του εδάφους και γι' αυτό κύριο μέτρο πρόληψης αποτελεί η αποφυγή υπερβολικής υγρασίας στο έδαφος. Η εφαρμογή 3 - 4ετούς αμειψισποράς και η απομάκρυνση των προσβεβλημένων φυτών μειώνουν αρκετά την πιθανότητα εμφάνισης της ασθένειας. Η εδαφοκάλυψη με μαύρο πλαστικό ή το λιάσιμο του εδάφους σε περιόδους που δεν υπάρχει καλλιέργεια στο έδαφος βοηθάει στην καταπολέμηση της ασθένειας.

Αλτερνάρια (Μύκητας)
Προσβάλλονται όλα τα υπέργεια μέρη του φυτού σε όλα τα στάδια της ανάπτυξης τους. Οι σημαντικότερες προσβολές εκδηλώνονται με κηλιδώσεις των
ανθοκεφαλών, καθώς υποβαθμίζεται η ποιότητα του προϊόντος. Τα νεαρά φυτάρια σαπίζουν στη περιοχή του λαιμού, ενώ στα μεγαλύτερης ηλικίας προκαλούνται κηλιδώσεις στα φύλλα. Οι προσβεβλημένοι ιστοί στα φύλλα τελικά ξηραίνονται και πέφτουν αφήνοντας τρύπες στα φύλλα. Ο μύκητας μπορεί να προξενήσει μετασυλλεκτικές σήψεις στις ανθοκεφαλές. Η προσβολή ευνοείται από υψηλή υγρασία και υψηλή θερμοκρασία (28 - 31 oC). Η διαβροχή του φυλλώματος ευνοεί την είσοδο του παθογόνου (μεταφέρεται με τη βροχή και τον άνεμο). Η ασθένεια αναπτύσσεται σε συνθήκες υψηλής υγρασίας του εδάφους και για αυτό κύριο μέτρο πρόληψης αποτελεί η αποφυγή υπερβολικής υγρασίας στο έδαφος. 

Κιτρίνισμα φύλλων
Παρατηρείται συνήθως σε εδάφη φτωχά σε οργανική ουσία. Οφείλεται καθαρά στην έλλειψη αζώτου. Για άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος συνίσταται προσθήκη χλωρής λίπανσης, ενώ για μακροχρόνια αποτελέσματα θα πρέπει να προσθέσουμε κοπριά, κομπόστα ή άλλη μορφή οργανικής ουσίας.


Κάμπιες
Από τα τέλη του καλοκαιριού, ξεκινάμε να είμαστε υποψιασμένοι για την δράση της πιερίδας μιας άσπρης πεταλούδας με χαρακτηριστικές μαύρες βούλες στα φτερά. Τοποθετεί πολλά μικρά κίτρινα αυγά στην κάτω πλευρά των φύλλων. Τα αυγά μπορούμε εύκολα να τα διακρίνουμε με γυμνό μάτι, καθώς βρίσκονται μαζεμένα, το ένα δίπλα στο άλλο σε συστάδες. Μέχρι εδώ, δεν υπάρχει κάποια πρόβλημα για τα φυτά, καθώς οι πεταλούδες και τα αυγά από μόνα τους δεν προκαλούν ζημιά στα λαχανικά μας. Στη συνέχεια, από τα αυγά εμφανίζονται κίτρινες κάμπιες με μαύρες βούλες και γραμμές, οι όποιες έχουν ευδιάκριτες τρίχες κατά μήκος. Οι κάμπιες τρέφονται με την τρυφερή βλάστηση των φυτών. Ανοίγουν χαρακτηριστικές τρύπες στα φύλλα και αν δεν περιορίσουμε έγκαιρα τη δράση τους, υποβαθμίζουν σημαντικά την παραγωγή λαχανικών Όταν τα φυτά είναι ακόμα μικρά και προσβληθούν από τις κάμπιες, μπορεί να προκληθεί μέχρι και ολική αποφύλλωση των φυτών με τη ζημιά να είναι καταστροφική. Για να αντιμετωπίσουμε οικολογικά τις κάμπιες στον φθινοπωρινό λαχανόκηπο, λαμβάνουμε κάποια προληπτικά μέτρα προστασίας για τα φυτά μας και χρησιμοποιούμε βιολογικά εντομοκτόνα που προμηθευόμαστε από γεωπονικά καταστήματα, όπως ο βάκιλος Θουριγγίας και το φυσικό πύρεθρο. Επίσης αν εντοπίσουμε τα αυγά έγκαιρα μπορούμε να τα αφαιρέσουμε με το χέρι πριν γίνουν κάμπιες και προκαλέσουν ζημιές.